Học giả Hoa Kì và Kinh Dịch 02/05/2011

Không phải chỉ các nhà nghiên cứu Việt Nam, mà ngay cả các học giả Trung Quốc cũng cho nhận thấy sự mơ hồ của tác quyền cuốn Kinh Dịch (*/1). Bây giờ một học giả Hoa Kỳ, bỏ gần như thời gian của cả cuộc đời để nghiên cứu về Kinh Dịch, cũng hoài nghi cội nguồn Kinh Dịch khả năng không thuộc về văn minh Hán. Ông là Richard J. Smith với tựa cuốn sách là "Tìm hiểu vũ trụ và trật tự thế giới với giá trị của Kinh Dịch trong và ngoài Trung Hoa (Fathoming the cosmos and ordering the World - The Yijing (I - Ching, or Classic of Changes) and lts Evolution in China).

Tìm về cội nguồn kinh Dịch - Phần III - 5 20/06/2008

Thuyết quái và thuộc tính Ngũ hành của quái vị Hậu thiên bát quái nguyên thủy. Trong văn hóa dân gian Việt nam còn lưu truyền một câu ca dao nổi tiếng mà hầu hết người Việt đều biết: Một cây làm chẳng nên non/ Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.

Tìm về cội nguồn kinh Dịch - Phần III - 6 20/06/2008

Chương IV: Căn nguyên của Bát quái. Hệ từ viết: “Thị cố Dịch hữu Thái cực, thị sinh Lưỡng Nghi, Lưỡng nghi sinh Tứ tượng”.Dịch hữu thái cực – Thị sinh lưỡng nghi và Mẹ tròn con vuông. Trước khi trình bày với bạn đọc về căn nguyên của Bát quái, xin được bắt đầu bằng căn nguyên của vũ trụ theo thuyết Âm dương Ngũ hành. Kinh Dịch lý giải sự khởi nguyên của vũ trụ là: “Thái cực sinh lưỡng nghi, Lưỡng nghi sinh Tứ tượng”.

Tìm về cội nguồn kinh Dịch - Phần II - 7 19/06/2008

Chương IV: Mâu thuẫn trong trình tự thời gian hình thành nội dung kinh Dịch. Lịch sử chính thống của kinh Dịch theo cổ thư chữ Hán đã chứng tỏ rằng: kinh Dịch có lịch sử phát triển liên tục trong suốt 3000 năm tính đến đời Hán và cho đến ngày hôm nay là 5000 năm không bị gián đoạn. Từ Phục Hy, Thần Nông qua Hạ, Ân – Thương, Chu đến Khổng tử, cho đến tận đời Tống là một sự phát triển liên tục. Thậm chí chi tiết hơn, cổ thư chữ Hán còn có cả một danh mục những người kế thừa Khổng tử về kinh Dịch.

Tìm về cội nguồn kinh Dịch - Phần II - 8 19/06/2008

“Kinh Dịch Phục Hy” Sự phủ nhận hệ thống Hậu thiên. Chính từ mâu thuẫn này đã làm nẩy sinh một hiện tượng trong lịch sử nghiên cứu kinh Dịch, đó là cuốn Kinh Dịch Phục Hy của giáo sư Bùi Văn Nguyên (Nxb Khoa Học Xã Hội – Hà Nội 1997). Trong cuốn sách này, giáo sư Bùi văn Nguyên đã bỏ toàn bộ hệ thống ký hiệu theo thứ tự của Hậu thiên Bát quái. Giáo sư chỉ sử dụng hệ thống ký hiệu theo thứ tự Tiên thiên Bát quái và đưa vào hệ thống ký hiệu Tiên thiên đó những nội dung giải đoán của từng quẻ tương ứng trong Chu Dịch .

Tìm về cội nguồn kinh Dịch - Phần II - Lời kết 19/06/2008

Lời kết: Một điều kỳ lạ là trong khi kinh Dịch và những vấn đề liên quan qua cổ thư chữ Hán – được các học giả trên thế giới quan tâm đến – có một kết cấu hết sức mơ hồ với những mâu thuẫn không thể lý giải thì có một nền văn minh đầy huyễn ảo, chỉ được nhắc tới một cách mơ hồ trong truyền thuyết.

Tìm về cội nguồn kinh Dịch - Phần I - 5 18/06/2008

Sự liên quan giữa Lạc thư – Hà đồ với tiên thiên và hậu thiên bát quáiĐồ hình Lạc thư – Hà đồ được công bố cùng với đồ hình Tiên thiên và Hậu thiên Bát quái vào đời Tống. Nhưng những ý niệm về sự liên quan giữa Hà đồ và Lạc thư với Bát quái đã được nhắc đến từ thời Hán trước Tống cả ngàn năm. Hơn nữa, những nhà Lý học đời Tống khi công bố những đồ hình này cũng thừa nhận tác giả của nó thuộc về cổ nhân như những nhà lý học thời Hán đã nói tới.

Tìm về cội nguồn kinh Dịch - Phần I - 6 18/06/2008

Nguồn gốc Hà đồ - Lạc thư trong cổ thư chữ HánLạc thư – Hà đồ là hai đồ hình bí ẩn nhất trong lịch sử kinh Dịch cũng như của văn hoá Đông phương nói chung. Có thể nói: với hầu hết những sách nghiên cứu về kinh Dịch của các học giả Việt Nam và những sách của Trung Hoa được dịch ra tiếng Việt đều nói tới Lạc thư – Hà đồ và sự bí ẩn của nó, ngoại trừ cuốn Kinh Dịch cấu hình tư tưởng Trung Quốc (Nxb Khoa Học Xã Hội 1999, Dương Ngọc Dũng & Lê Anh Minh) không đề cập đến hiện tượng Lạc thư – Hà đồ trong kinh Dịch.

Tìm về cội nguồn kinh Dịch - Phần I - 7 18/06/2008

Chương V: Lịch sử thuyết Âm Dương và thuyết ngũ hành theo cổ thư chữ Hán. Như phần trên đã trình bày, cổ thư chữ Hán cho rằng căn nguyên của Bát quái do vua Phục Hy tìm ra khoảng 3500 trước CN là Hà đồ. Hà đồ được nhắc tới từ rất sớm trong những cổ thư và được coi là vào thời Xuân thu Chiến quốc. Trong kinh Dịch sự tồn tại của Hà đồ được căn cứ vào câu “Hà xuất đồ Lạc xuất thư, thánh nhân tắc chi”, nhưng đồ hình Hà đồ chỉ được công bố chính thức vào đời Tống.

Tìm về cội nguồn kinh Dịch - Phần I - Phụ chương 18/06/2008

Phụ chương: Bàng tóm lược lịch sử kinh dịch và những vấn đề liên quan. Để bạn đọc dễ dàng theo dõi những vấn đề đã trình bày ở Phần I, xin đươc tóm lược trong bảng sau về lịch sử kinh Dịch và những vấn đề liên quan. Qua phần tóm lược này, bạn đọc sẽ nhận thấy giữa thời gian và không gian trong nội dung cổ thư chữ Hán với thực tế, hoặc theo cái nhìn của nhà nghiên cứu thì sự chênh lệch phải tính đến đơn vị bằng thiên niên kỷ.

Tìm về cội nguồn kinh Dịch - Phần II 18/06/2008

Phần II: Những mâu thuẫn trong kinh dịch theo cổ thư chữ Hán và những vấn đề liên quan. Đèn cù: Khen ai khéo xếp nên cái đèn cù/ Đèn cù, đèn cù là đèn cù/ Khen ai/ Voi giấy, ối a ngựa giấy/ Tít mù nó lại vòng quanh/ Vòng quanh nó lại tít mù/ Khen ai/ Bao giờ, ối a, bao giờ/ Em bén cái duyên anh? (Dân ca Việt Nam)

Tìm về cội nguồn kinh Dịch - Phần II - 1 18/06/2008

Chương I: Mâu thuẫn trong sự tương quan những tiền đề trong kinh dịch. Trong Hệ từ thượng, tiết thứ 5 viết “Hà xuất đồ, Lạc xuất thư, thánh nhân tắc chi”. Những nhà nghiên cứu từ thời Hán đã coi Hà đồ – Lạc thư là căn bản của kinh Dịch.

Tìm về cội nguồn kinh Dịch - Phần II - 2 18/06/2008

Hà đồ và cấu hình tiên thiên bát quái. Như Phần I đã trình bày với bạn đọc, theo lịch sử kinh Dịch mà cổ thư chữ Hán ghi lại, Hà đồ là đồ hình đầu tiên được coi là căn nguyên của Tiên thiên Bát quái và được vua Phục Hy phát hiện vào thời điểm khoảng 4000 năm tr.CN. Nội dung chính của Hà đồ thể hiện lý tương sinh của Ngũ hành và mang dấu ấn Âm dương.

Tìm về cội nguồn kinh Dịch - Phần II - 3 18/06/2008

Mâu thuẫn giữa những nhận định liên quan với cấu trúc phương vị hậu thiên bát quái. Như đã trình bày với bạn đọc ở phần trên – theo lịch sử chính thống của kinh Dịch trong cổ thư chữ Hán – thì đồ hình Hậu thiên Bát quái do Chu Văn Vương sáng tác vào khoảng 1200 năm tr.CN. Mặc dù, trên thực tế đồ hình Hậu thiên Bát quái xuất hiện vào đời Tống – sau đó hơn hai thiên niên kỷ; nhưng nó được nhắc tới từ đời Hán và được bảo chứng bằng bản văn cổ trong Thuyết quái – Tiết 5, phần kinh văn của Chu Dịch .

Tìm về cội nguồn kinh Dịch - Phần II - 4 18/06/2008

Chương II:Hoàng đế nội kinh tố vấn. Hà đồ và những vấn đề liên quan: Tính bát hợp lý về thời điểm xuất hiện cuốn Hoàng Đế nội kinh tố vấnNhư trong phần trên đã trình bày: Thời điểm xuất hiện của cuốn Hoàng Đế nội kinh tố vấn khó có thể đặt vào một giai đoạn nào trong lịch sử văn minh Hoa Hạ, để có sự tương quan hợp lý với những vấn đề của thuyết Âm dương Ngũ hành. Nội dung của cuốn sách này thể hiện phương pháp luận của thuyết Âm dương Ngũ hành trong Đông y, trong đó có dấu ấn của Hà đồ. Ý nghĩa trực tiếp trong nội dung của nó xác định thời điểm xuất hiện thuộc về thời Hoàng Đế. Nhưng những nhà nghiên cứu đã đặt vào giai đoạn lịch sử thời Xuân thu Chiến quốc (đã trích dẫn ở phần trên).

Tìm về cội nguồn kinh Dịch - Phần II - 5 18/06/2008

Chương III: Khoảng trống lý thuyết và sự ứng dụng của kinh dịch. Kể từ thời Hán, bắt đầu từ Hán Vũ Đế (156 – 87 tr.CN) làm theo đối sách của Đổng Trọng Thư (179 – 104 tr.CN) (*) “Bãi truất bách gia, độc tôn Nho giáo” thì có thể nói kinh Dịch được chính thức lưu truyền. Đến nay trải hơn 2000 năm, kinh Dịch đã chứng tỏ sự ứng dụng rộng rãi của nó trong mọi lĩnh vực: trên từ thiên văn, dưới đến địa lý, y lý, lịch số, dự đoán tương lai…